معادل اخلاط چهارگانه در طب رايج
دكتر ابوتراب نفيسي معادل اخلاط را چنين بيان ميكند:
1. خون كه همان مايع جاري در رگ است.
2. بلغم كه معادل لنف و موكوس است.
3. صفرا كه معادل همان صفراي امروزي است و به صورت بيلروبين و املاح صفراوي در خون وجود دارد.
4. سودا كه شامل مواد فيبريني و گلبولهاي قرمز بوده و طحال منبع ذخيره آن ميباشد.
تشخيص اخلاط
دانشمندان قديمي خون گوسفند و يا انسان را در يك كاسه ريخته ( ما ميتوانيم در لوله آزمايش بريزيم) اين طبقات ديده شد:
1. طبقه زيرين كه خون لخته شدهي سياه رنگ بود و از اجتماع گلبولهاي قرمز و فيبرين بوجود آمده و آن را سودا (سياه رنگ) ناميدند.
2. طبقه روي آن كه كمرنگ بوده، مايل به سفيدي است و از لاشه گلبولهاي سفيد و پلاكتها تشكيل شده و بعلت سفيدي رنگ و شباهتش به ترشحات مخاطي آن را بلغم ناميدند.
3. طبقهي روي آن كه محتوي ماده رنگي خون رقيق شده يا سرم و خونابه بوده و قسمت اعظم خون را تشكيل ميدهد و چون گلي رنگ است به آن دم گفتند.
4. طبقه بالاي آن كه مايل به زردي بوده و مخصوصا در اشخاصي كه يرقان دارند واضح ديده ميشود و به علت دارا بودن املاح صفراوي كشش سطحي بيشتري داشته بالا ميايستد و وقتيظرف (لوله آزمايش ) را تكان بدهيم كف ميكند. آن را صفرا( زردآب) ناميدند.
با مطالعه احاديث و منابع طب سنتي متوجه شدهاند كه اخلاط چهارگانه صرفا محتويات خون نبوده بلكه در ساختمان همه اعضاء و جوارح وجود داشته و در هر عضو يكي از آنها وجود دارد.
امام رضا(ع) در رسالهي ذهبيه ميفرمايد:
" بدان بدرستي كه جنس سر و گوشها و چشمها و بيني و دهان از خون(دم) و سينه و ريه از بلغم ميباشد.
قسمت بعدي ......
تاثير اخلاط بر بدن
